Crepuscult

Sommige platen zijn mij zo dierbaar dat ik ze zelden beluister. Het heeft alles van doen met Magic and Loss (dank U, Lou Reed). Deze platen geven mij het gevoel dat ze speciaal voor mij zijn gemaakt. Dat is de magie. De betovering wordt verbroken zodra deze desert islands discs onderdeel worden van de soundtrack van alledag. Maar altijd kan ik mij tot hen wenden op die momenten dat ik troost behoef. Zo kon ik het vandaag niet laten Music for a new Society van John Cale weer eens op te zetten. Ook deze plaat is als een goede vriend, bij wie je altijd kan aankloppen, als de vertwijfeling toeslaat, en hij laat je altijd binnen.

Deze ‘muziek voor een nieuwe samenleving’ is allesbehalve sentimenteel. De toekomstige samenleving waarvoor deze suite is geschreven kan niet anders zijn dan een verdoemde samenleving: vervreemding, isolement, eenzaamheid, waanzin, woede, verdriet, zelfmoord en depressie; De doemenis is overal, het verspreidt zich – van Istanbul tot Phnom-Penh – geen ontsnappen aan… Of  misschien toch ook niet?
All so that it would be a stronger world,  A strong though loving world to die in…
Met dit statement besluit John Cale het huiveringwekkende “Sanities”. John Cale leidt ons binnen in een introspectieve wereld van wanhoop. Hij legt de scars of imagination bloot, zoals hij fraai verwoordt in “The Thoughtless Kind”. En dat doet hij op een sublieme wijze. Deze muziek verklankt de ervaring van depressie, maar is allesbehalve deprimerend.

Op platen als Fear, Helen of Troy en Honi Soit verkende Cale al eerder de duistere krochten van een geestesleven getekend door wanhoop en zelfdestructie, in een muzikale stijl die te omschrijven is als een catharsis van dissonante tegentonen en primal screams die door merg en been gaan. Het contrast met Music for a new Society kan nauwelijks groter. Ondanks de loodzware thematiek is het muzikale arrangement sober en elegant te noemen. Dromerige keyboards. De verstilde klanken brengen mij in een witte mist. Een mist van troost. Het omarmt me. Hier en daar dringen geluidsflarden door van de buitenwereld. Het onbarmhartige tikken van een metronoom. Een doedelzak in de verte. Een melodisch citaat van “Alle menschen werden Brüder” in “Damn Life”: een stroke of genius. En dan is er nog de stem van Cale. Hij heeft een stem die vol mededogen zingt over de meedogenloosheid van het leven. De stem van een vriend.
De plaat bevat eveneens een bewerking van Cale’s eigen “(I keep a) Close watch”. Een wonderschoon lied over liefdesverdriet: pijnlijk, herkenbaar en ontroerend. Het was de wens van John Cale dat Frank Sinatra deze torch song eens zou vertolken, maar helaas is Sinatra’s versie alleen te beluisteren in een parallel universum, een more loving world.

I still hear your voice at night
When I turn out the light
And try to settle down
But there’s nothing much I can do
Because I can’t live without you
Any way at all

(Close Watch)

Naschrift:
Deze wereld is een onrechtvaardige, want de cd Music for a new Society is al jaren niet meer ‘nieuw’ verkrijgbaar in de winkel. Zelfs niet op Amazon. Zo dreigt dit meesterwerk in de vergetelheid te raken, en dat is waarlijk zonde.