Mijn oogst is gelet op mijn beperkte budget zeer bescheiden, maar ik ben er zeker mee in mijn nopjes. Mijn eerste vondst is het album The Perfect Stranger met instrumentale muziek van Frank Zappa. Boulez conducts Zappa, met het Ensemble Intercontemporain. Die ga ik vanavond draaien. En last but not least: The Pleasure Principle van Gary Numan!

Als tiener raakte ik betoverd door het enige nummer van Gary Numan dat mij toen via de radio kon bereiken: Are Friends electric? Een lied waarvan ik aanvoelde dat de zanger mij ook aanvoelde. Zoals ook David Bowie dat met mij deed. Futuristische vervreemdingsromantiek voor verlegen jongens en meisjes. Wereldvreemd als ik ben, meende ik een sterke invloed op te pikken van de Science-Fiction boeken van de onvolprezen en eveneens wereldvreemde schrijver Philip K. Dick. I might be wrong, I might be right. Numan kende een zeer fanatieke schare fans, de Numanoids, en was eind jaren’70 voor even een superster in de synthetische 17de hemel. Wie herinnert het zich nog? Enfin. Ik ben zo vrij te zeggen dat The Pleasure Principle ook in 2013 overeind blijft als een vervoerende plaat. Muziek kan niet dateren. Alleen Humanoids kunnen hun jeugdigheid verliezen.

Het verheugt mij als eerste in Nederland de tekst te mogen vrij geven van het Onttroningslied. Jawel, Crepuscult heeft de primeur! De melodie is geschreven door de componist John Wanklank. Zoals bekend gaat het gerucht rond dat hij plagiaat zou hebben gepleegd, dat de melodie gejat zou zijn van “Vluchten kan niet meer”, maar ik kan u verzekeren dat dit een ongefundeerde aantijging betreft.

Bij deze kan ik ook onthullen dat er vocale bijdragen zijn te verwachten van vooraanstaande artiesten als Danko Borsalino, Paul de Geeuw, Trijntje Schaamluis en de rappers Bami Bal en Bange Franz. De tekst heb ik in de gauwigheid door genomen, en ik kan er niet omheen dat het hier en daar grammaticaal uit de bocht vliegt, maar goed, wat kan je ook verwachten als Daphne Stekkers er aan mee heeft geschreven.

Speciaal voor de geharde republikeinen, is hier de ongecensureerde liedtekst te lezen!

ONTTRONINGSLIED

Daar sta je dan

Je zag dit moment al zo vaak in je nachtmerries

En daar is ‘t dan

De dag die je vreesde, is eindelijk hier

Ben je er klaar voor?

Kun je dat ooit echt zijn?

Daar sta je dan

Geen doel meer in dit leven

Niets om je daar op voor te bereiden

Daar is het dan

Je beloofde dat je alles zult weg geven

Iedere misstap die je zette die leidde naar hier

En kijk om je heen

Je onderdanen lopen niet met je mee

Door de regen en de wind

wil ik niet meer naast je blijven staan

Ik kerm als je toch weer naar me komt

Je bent gewaarschuwd want

Ik zal je wraken als jij slaapt

Hou je gegijzeld zo lang als ik leef

Een verloren strijd, twee verloren levens

We staan tegenover elkaar, stop met smeken

Een veldslag, hoor ons dierlijk schreeuwen

Op elkaar, en tegen elkaar, in de modder en de regen

Jij tegen mij, borsten geplet

Jij, een kat in het nauw, je hebt het verbruid

En hoe vilein ik ook ben

Jouw misdaden zijn nog altijd groter

Je komt niet onder me uit

Dat lukt je niet, mijn beste vijand

Je pa, noch je opa

Zijn er hier voor je, in de wind en regen

Niemand die achter je is blijven staan

Ik braak op een vaandel met jouw naam

En ik beroof jou van jouw faam

Want ik breek een dijk met m’n blote handen

En zeg dat jij het hebt gedaan

Laat het leven als het water overstroomt

Waar mijn hart zo naar verlangt

Ik zal niet rusten tot het waar geworden is

En als je ooit nog boven komt

Gered door de slaven van de macht

Vrees dan het naken van de nacht

Ik zal je bestrijden als een leeuw

Tot het jou aan alle moed ontbreekt

Geen koning zo lang als ik leef

De W van Willem

Niet meer dan drie vingers in de lucht, kom op zeg

De W van Willem is de W van de Witte vlag

Heel Oranje geeft zich over

De W van wijwater waarin wij zeiken

We houden het niet droog, het stroomt

door de gaten van je vermaledijde dijken

De W van Waarom wij nog moeten bidden

Voor een god die niet bestaat in ons midden

De W van Willem

De W van Wat? Weer die stamppot op tafel?

niet te vreten!

De W van altijd willen winnen

Zonder gewetensbezwaar, zonder te bezinnen

De W van wij zijn Wezenloos

Voor ons zelf en tegen elkaar

En dus jammeren we vandaag van

Door de regen en de wind

wil ik niet meer naast je blijven staan

Ik kerm als je toch weer naar me komt

Je bent gewaarschuwd want

Ik zal je wraken als jij slaapt

Hou je gegijzeld zo lang als ik leef

Laat het leven als het water overstroomt

Waar mijn hart zo naar verlangt

Ik zal niet rusten tot het waar geworden is

En als je ooit nog boven komt

Gered door de slaven van de macht

Vrees dan het naken van de nacht

Ik zal je bestrijden als een leeuw

Tot het blauwe bloed kapituleert

Geen koning zo lang als ik leef

De titel van de plaat is Spoken. De schaduwfiguur zou ook nog wel eens een spook kunnen zijn… Foto’s van spoken, ze schijnen te bestaan! Een roemrucht voorbeeld is de portretfoto van de weduwe Lincoln met de geest van de overleden Abraham zichtbaar op de achtergrond. De foto bleek later fake, geen verrassing uiteraard, maar het gegeven blijft o zo fascinerend: het vastleggen van wat niet in fysieke zin daar is, het onzichtbare, het onzegbare, het vangen van de ziel der dingen. Een schijnbaar onmogelijke opgave, maar toch niet helemaal. Muziek kan die sensatie bijvoorbeeld oproepen. Luister maar naar de plaat Spoken.

Een antieke tape-recorder

Het spookt nogal in het hoofd van Jacco van Elst, de zanger van This Leo Sunrise, getuige deze plaat. Tot voor kort hanteerde hij het pseudoniem Tape. Misschien is dat nog steeds het geval. Ik weet het niet zeker. In ieder geval bekruipt mij bij het luisteren van zijn zangteksten het gevoel dat ik naar de Van Elst Tapes luister. De tapes waarop hij zijn persoonlijke gedachten inspreekt. En zijn demonen lijkt toe te spreken. ‘Spoken’ betekent in het Engels ook nog eens gesproken, hoe toepasselijk. Zijn stem zou die van een personage in een Herman Hesse roman kunnen zijn. Van Elst doet op deze plaat namelijk aan de nodige soul searching. En daarin durft hij zichzelf niet te sparen.

Een ‘wicked soul’ noemt hij zichzelf in het met bijbelse beeldspraak gelardeerde lied Serpent Saint. Het lied dat hij afsluit met de memorabele (en geestige) strofe: “I am the Serpent Saint with my Crocodile Brain“. Twofold Ambition is een sterke opener van het album waarin hij in rake bewoordingen een verklaring van zijn dubbelgelaagde ambitie lijkt te willen afgeven. Een lied waarin tegelijkertijd ook zijn twijfel doorsijpelt. De pijn voelbaar, als idealen schuren tegen de muur van de werkelijkheid. De twijfel lijkt in het laatste nummer, Sprouts, verworden tot wanhoop. In een intieme dagboekstijl praat/zingt hij: “The more I see /the less I want to know.” Woorden die resoneren, zelfs als de naald al van de plaat is.

Met Spoken verfijnt This Leo Sunrise het karakteristieke geluid van hun vorige EP’s. Nog steeds klinkt het polder-folkgezelschap zo gedragen als een begrafenisstoet die traag en statig voortgaat. En dan ook nog eens heuvel op. Soms zou je ze wel eens vooruit willen schreeuwen. Even een luchtig cancannetje tussendoor, of, een Zappa-achtige vogeltjesdans bijvoorbeeld, om de gevoelde spanning te verlichten, het zou de algehele sfeer misschien wel verrijken. Daarvoor zullen we allicht moeten wachten tot de tijd wanneer This Leo Sunrise hun eigen White Album zal uitbrengen.

De troefkaarten van This Leo Sunrise zijn echter goud waard. En die troefkaarten speelt de band volledig uit op deze plaat: de warmte en textuur van de instrumentatie, de melancholieke zolderkamer-ambiance in het samenspel van de muzikanten. Violiste Violet excelleert op deze plaat, meer dan ooit tevoren. Door haar spel, met die compacte maar treffende soli, maar ook door haar sfeerverhogende begeleiding, laat zij een tweede stem horen, een stem die lijkt te communiceren met Van Elst, zij, de onzichtbare ‘ander’. Gitarist Serpentine is misschien wel de meest bescheiden gitarist denkbaar. Ook hij bedient zich van een minimalistisch muzikaal palet zonder een spoor van rock-exces in zijn instrumentale vocabulaire. Een gitarist die de stilte laat klinken, wonderbaarlijk.

Het geluid van This Leo Sunrise is in grote lijnen dezelfde gebleven, maar toch zijn er onmiskenbaar nieuwe elementen te horen. Verrassend is bijvoorbeeld de aangename shuffle van Serpent Saint. Zo lichtvoetig heeft de band nog nooit geklonken. Een ander element is het pop-element. De muziek van This Leo Sunrise zal nooit ‘popmuziek’ worden, maar toch. Een lied als Tell it it like it is is in essentie een popliedje. In ieder geval zou ik het graag op de radio willen horen.

Het lied Sky Rocket zou in een ideale wereld ook op Sky Radio voorbij kunnen komen. Eerst Rocket Man van Elton John, en dan dit nummer. Wie weet gebeurt het ooit nog eens. Sky Rocket, het meest spookachtige nummer op Spoken. En tegelijkertijd ook het meest romantische.  Het lied heeft een stuwende dynamiek die werkelijk meeslepend is te noemen. De finale van het lied brengt mij een gevoel van verstilde extase.  Sky Rocket is mijn favoriete nummer op de plaat. En Sprouts komt daar zeer dicht bij in de buurt.

Ga ook eens op een avontuurlijke en luisterrijke spokenjacht. Vanaf 12 december (12-12-12) is Spoken verkrijgbaar op 180 gram vinyl. Als u nieuwsgierig bent geworden, verwijs ik u graag naar de website van This Leo Sunrise: www.thisleosunrise.com

De meeste deelnemers zien het meedoen vooral als een lolletje, zoals 2011 ook het jaar was van menig gehypt lolletje, maar toch is er ook een onderliggende serieuze symboliek. Zoals ook het carnaval een symbolische functie heeft van het op de hak nemen van  maatschappelijke tegenstellingen en taboes, kenmerkt de  zombie-subcultuur zich door een, zij het ludiek, maar onmiskenbaar sterk anti-autoritair sentiment. Daarnaast denk ik dat mensen in toenemende mate gewaar worden dat het leven in een consumptiemaatschappij verrassend veel weg heeft van een gezombificeerde maatschappij. Zijn wij niet zombies als we ‘s-ochtends vroeg massaal in de file staan om naar het werk te gaan? Als we hutje mutje achter elkaar aan sjokken in warenhuizen als het weer kerst wordt?  Zombies zijn als het ware ‘geprogrammeerd’ om mensenvlees te consumeren.  Hersenloos. Geen reflectie. Zijn wij in zekere zin ook geen zombies geworden, geprogrammeerd om te consumeren? Wellicht een interessant gespreksonderwerp tijdens het kerstdiner in de donkere dagen van het Jaar van de Zombie.

http://www.youtube.com/watch?v=deV-HRO1sS8

Terug naar 2011. Lou Reed brengt een nieuwe plaat uit. Een collaboratie met Metallica. De plaat heet Lulu. En de geschiedenis lijkt zich te herhalen. Het recensentendom is vrijwel eensgezind in hun vernietigende oordeel: Lulu is lachwekkend, humorloos, beschamend, lelijk, oppervlakkig, een ijdel hobbyproject van arrogante oude knarren, een rampzalige combinatie van botsende stijlen, een plaat die thuis hoort in het canon van spectaculaire muzikale flops.

Recensent Jan Vollaard van de NRC maakt het al helemaal bont: “Lulu verdient een plaats in het Guinness Book of Records als het slechtste rockalbum ooit.” Tja. Daar gaat Vollaard al gelijk de mist van in. Want Lulu is geen rockalbum.  Is Lulu een plaat in de traditie van klassieke rockalbums als Exile on Main Street, Led Zeppelin IV of voor mijn part de debuutplaat van Van Halen? Neen. Als Vollaard zich echt zou hebben ingespannen om Lulu te doorgronden, had hij toch tot de conclusie moeten komen dat Lulu geen exercitie is in spierballenrock of metal machine music, ook al verzorgt de ultieme metalband Metallica  de muzikale omlijsting.

Een plaat als Reed’s eigen Berlin is mijns inziens een veel beter referentiepunt, een album die ik ook niet zou karakteriseren als ‘rock’. Lou Reed kan zeker rocken als het nodig is, maar zijn insteek is vaak een andere. Reed is een verteller van korte verhalen gemaskeerd als liedjes. Berlin is in zekere zin meer een muzikale novelle dan een rockalbum. Met Lulu tracht hij eveneens een verhaal te vertellen. Deze keer betreft het echter niet een verhaal van eigen hand, maar een interpretatie van de toneelstukken van Frank Wedekind over de danseres Lulu en haar sexuele escapades, waarbij Wedekind niet schuwde de donkere kanten van sexualiteit over het voetlicht te brengen. Reed neemt als Lulu ook bepaald geen blad voor de mond. Luisteren naar Lulu is als het lezen van een decadente roman ten tijde van het fin de siècle. Het is niet voor iedereen, dat is zeker. De obsessie met geweld, de aanbidding van het irrationele, de perversiteit, de verwording, de alom aanwezige dood. Je houdt ervan, of je rent walgend de kamer uit. De redactie van Crepuscult lust er echter wel pap van!

Waarmee ik overigens niet de indruk wel wekken dat Lulu een en al grand guignol exces is. Lulu gaat ook over wanhoop, frustratie, angst. Het album is vol van ’dread’. Een track heet dan ook toepasselijk Misstress Dread. Deze duistere spanning wordt voortreffelijk vastgehouden door Lou Reed en de mannen van Metallica tot aan het laatste nummer, Junior Dad, het moment dat de spanning wegzakt en zowaar een ‘state of grace’ wordt bezongen in een verrassend weelderig muzikaal warm bad.

Lulu is dus net zo goed een spoken words-album als een rockplaat.  Niet een plaat die je wil opzetten om te headbangen. Metallica schroeft zo nu en dan vertrouwd het volume en het tempo op, maar nimmer heb je het gevoel te luisteren naar metalmuziek. Gitaarsolo’s zijn nauwelijks te horen. Metallica stelt zich nadrukkelijk bescheiden op als begeleidingsband van Lou Reed. Iets wat fans van Metallica allicht moeilijk kunnen behappen. En menige recensent die geen kaas kan maken van deze ongebruikelijke muzikale kruisbestuiving. Het bevreemdt me dat niet meer mensen enthousiast worden van het horen van de roestige stem van Reed tegen een achtergrond van metalige klanken. Wat in mijn oren klinkt als een verrassende opwindende en fascinerende muzikale onderneming van gearriveerde muzikanten die hun nek durven uit te steken. Maar oordeelt u zelf! Listen without prejudice, om George Michael maar eens aan te halen. Echt, Lulu is niet de slechtste plaat ooit. Neem dat toch maar van mij aan. Ik luister er juist met veel plezier naar, hoe gek dat ook klinkt. U ook?

In Nederlandia is toevallig ook een Volkspartij voor Vrijheid en Democratie een coalitiepartner. De premier van VVD-huize besluit zijn minister terug te fluiten. Foei, Marja! Eind goed al goed…

Stel je voor…

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/2443099/2011/06/08/Ambtenaar-mag-weigeren-homo-s-te-trouwen.dhtml

De afgelopen maanden waren niet de beste maanden in mijn leven. Ik voelde mij bij tijd en wijle ongelukkiger dan het somberste personage uit de somberste Ingmar Bergman film denkbaar. Dit klinkt enigszins gratuit, maar het was echt zo. Althans zo voelde ik me. Een van de meest voelbare effecten van deze somberheid, was dat ik bepaalde muziek niet meer kon aanhoren. Dierbare muziek die mij opeens koud liet. Muziek waardoor ik me zelfs slecht ging voelen. Een akelige gewaarwording. In de aanloop naar de zwartste periode – een depressieve episode -  luisterde ik vrijwel uitsluitend naar muziek waarin ik mijn wanhoop hoorde resoneren. Grafmuziek in de oren van velen. Voor mij was het muziek waarin ik herkenning en zelfs erkenning vond. Dat het leven geen pretje is. En dat je niet alleen bent in dat gevoelen. In die benauwende kelder van mijn geest, blaast Johnny Lydon en zijn onvolprezen band Public Image Limited uit de speakers. P.I.L. What’s in a name. Lydon’s nihilistische sneren over het démasque dat het leven soms is, hadden (tijdelijk) een zalvende uitwerking op mijn gemoed. Een pleister op de wonde door, gek genoeg, de wonde van het leven uit te schreeuwen. Is this living?

En toen kwam het zelfs zover dat ook PIL niet meer werkte, omdat ik vrijwel geen geluid meer kon verdragen. Het opdringende geluid van de voortrazende wereld achter permanent gesloten gordijnen. Schelle, schrille stemmen op straat. De bonkende bassen van tot boem-boem disco’s omgetoverde auto’s. De straatmuzikanten bij mij op de stoep, in mijn beleving speciaal ingehuurd om mij urenlang te martelen met smartelijke muziek. Binnenskamers de huiver en terreur als de telefoon hardvochtig rinkelde. Pas tot ik mij terugvond in een kamertje in een kliniek merkte ik dat het gekwetter van vogels mij vertederde, dat ik toch nog kon genieten van geluiden, zij het nog niet van geluiden die evocaties zijn van menselijke emoties. Het voorzichtig kunnen genieten van muziek heeft nog enige tijd nodig gehad.  Maar gelukkig begon ik geleidelijk weer te genieten van muziek, naarmate mijn herstel langzaam maar zeker inzette.  Nu ik eindelijk weer in staat ben te schrijven voor dit weblog, geniet ik ook weer volop van muziek. Een groot onuitsprekelijk genoegen.

Morton Feldman

En het mooiste van deze revival is nog dat ik zelfs in staat ben te genieten van nieuwe muzikale ontdekkingen. Iets wat ik enige maanden geleden niet voor mogelijk had gehouden. Nooit gedacht weer muziek te ontdekken die mij positief zou verrassen, nieuwsgierig maken, zelfs inspireren. Die inspiratie is momenteel de muziek van Morton Feldman. Het is moeilijk te omschrijven waarom deze muziek mij raakt. Het gezang van vogels is niet met het palet van menselijke emoties te beschrijven. Hetzelfde gaat op voor de impact van de muziek van Feldman. Zijn stilte-composities ademen geen vreugde, woede, euforie, verlangen, etc. De muziek ademt louter leven. De benaderingswijze van Feldman is als een schilder die laagje voor laagje, penseelstreek voor penseelstreek, een tot leven komende abstractie schildert. Niet voor niets wordt Feldman geassocieerd met vertegenwoordigers van het abstract expressionisme als Jackson Pollock, Philip Guston en Mark Rothko. Voor Guston componeerde Feldman het opus For Philip Guston. En Rothko was de inspiratie voor Rothko Chapel.

Ik beheers mij nu in mijn enthousiasme meer te vertellen over Morton Feldman. Ik raad u vooral aan naar deze muziek te luisteren. Wellicht ervaart u dan wat ik bedoel te verwoorden. Wel nog dit. Over de impact van muziek: Het ervaren van het String Quartet (1979) dit paasweekend, was alsof ik de fabelachtige stargate sequentie uit Stanley Kubrick’s  film 2001: A Space Oddyssey beleefde, een auditieve louterende tocht door de sterrenpoort, maar dan in een weldadig rustig wandeltempo. Hoorbaar in de muziek is het onzegbare.

En oh John Miles, mocht je mij opsporen via google…Vergeef  mij voor de laatdunkende uithalen in de inleiding! Jouw muziek vind ik niet mooi. Maar je hebt gelijk. In this world of trouble, (my) music pulls me through.

http://www.youtube.com/watch?v=vsxb7pfXL-o

Een In Memoriam mijnerzijds is overbodig eigenlijk. Talrijke media memoreren de getalenteerde en ongrijpbare vrije vogel Don van Vliet immers al met keurige biografietjes, het ophalen van persoonlijke herinneringen, en niet te vergeten met ontelbare kleurrijke anekdoten. Toch kan ik het niet laten hier ook mijn hoed af te nemen voor Don Vliet. In deze tijden van onthoedeling bleef Van Vliet trouw aan de hoed. In een tv-interview beweerde hij eens nooit zijn hoed af te nemen, behalve onder de douche en bij het scheren. Een hoed stond Don Vliet altijd goed. Het tiende gebod voor het spelen van gitaar volgens Don van Vliet luidt als volgt: You gotta have a hood for your engine. Keep that hat on. A hat is a pressure cooker. If you have a roof on your house, the hot air can’t escape. Even a lima bean has to have a piece of wet paper around it to make it grow. Het leest als een verklaring van principe. De hoed als muze. De mooiste foto van Don van Vliet met zijn hoed is in zekere zin niet karakteristiek. Voor een keer neemt hij zijn hoed af. Het is de foto van Anton Corbijn, die de hoes van zijn laatste Captain Beefheart plaat Ice Cream for Crow siert. Zelden heb ik een man bloter gezien. En nimmer vergeet ik Don van Vliet en zijn hoed.

W.F. Hermans op de rommelmarkt van Montreuil, 14 mei 1977. Foto Piet Schreuders

Willem Frederik Hermans hield er twee bevallige maitresses op na, twee wonderlijke wezens waarover hij met liefde heeft geschreven: de kat en met een licht streepje voor, de schrijfmachine. De liefste machine ooit uitgevonden. Onder deze toepasselijke titel, ontleend aan een passage in de roman Uit Talloos veel miljoenen, werd in 1996 de collectie schrijfmachines van Hermans tentoongesteld.  Hermans had zich over de machines ontfermd, hen gered van het armzalige lot roestig te moeten weg kwijnen op vlooienmarkten in verregende steden als Brussel en Parijs. Hij nam ze op in een harem van schrijfmachines, ongeveer 160 genotsmachines in totaal. Zoals dat vaak gaat in een harem, draaiden de rollen om toen de behaagzieke schrijfmachines begonnen te zeuren tegen de schepper van het sadistische universum. Het ging zelfs zover dat Hermans stemmetje begon te horen: “Ik, ik, ik, ik ook ‘ns een meesterwerk schrijven! Dan krijg ik gewetensbezwaren. Het liefst schrijf ik op al mijn schrijfmachines tegelijk.”(interview met WFH, Trouw 6 februari 1993).

In hetzelfde interview waarin hij bovenstaande onthulling deed, verklapte Hermans dat hij graag eens een boek wilde schrijven met de titel ‘De genetica van de Schrijfmachine.’ Een geschiedenis van de schrijfmachine vanuit een darwinistisch oogpunt. De machine als organisme. Een interessante benadering die in de film Naked Lunch resoneert. Deze film is losje gebaseerd op het leven van junkie/schrijver William S. Burroughs en zijn cultroman Naked Lunch. Een natte droom van een film voor avontuurlijk ingestelde schrijfmachine-fanaten. In Naked Lunch verzeilt een schrijver, genaamd Bill Lee, in de Interzone, een plaats waar waan en werkelijkheid door elkaar heen lopen. Daar waar schrijfmachines muteren in insectoïde verschijningsvormen,  en zelfs erotische organen ontwikkelen. Voor de ware liefhebber dus! Onvergetelijk is de scene waarin de Clark-Nova schrijfmachine van Bill Lee,  de Martinelli typemachine  van een rivaliserende schrijver vermoordt.  De scene illustreert hoe schrijver en schrijfmachine partners in crime kunnen worden, een subversieve alliantie in Burroughs’ nachtmerrieachtige verbeelding. De namen van de schrijfmachines in Naked Lunch klinken als een klok, en lange tijd nam ik dan ook aan dat de Clark-Nova (“It has mythic resonance“), de Martinelli en de Krupp Dominator (voor al uw sado-masochistisch typewerk) daadwerkelijk bestonden, tot ik er onlangs achter kwam dat deze namen uit de duim zijn gezogen! Overigens heeft Burroughs het manuscript van Naked Lunch niet zelf getypt, maar hij heeft dat laten doen door een ghost typist, ene Jack Kerouac. Dezelfde schrijver die zijn Beat klassieker On the Road typte op een ellenlange rol papier. Ideaal om maar door te blijven typen, uren achter elkaar, vooral als de stream-of-consciousness koorts je te pakken heeft.

De typemachine waarop Kerouac On the Road uittypte

De Olympia schrijfmachine van Paul Auster

In juli 1974 keerde Paul Auster terug in New York na een verblijf in Europa. Bij het uitpakken van zijn baggage, ontdekt hij dat zijn Hermes schrijfmachine de vlucht niet had overleefd, onherstelbaar beschadigd. Zoals dat gaat volgens de Austeriaanse wetten van het toeval markeerde dit droeve incident het begin van een herboren schrijversleven. Mr. Coincidence kon zich geen nieuwe schrijfmachine veroorloven, want hij had geen cent meer. De droom van een glorieuze schrijverscarriere leek verder weg dan ooit. Enige dagen later ontmoette hij een vriend op een feestje. Deze vriend verkocht Auster tegen een vriendenprijsje een Olympia schrijfmachine. Iedere woord dat Auster sinds 1974 heeft geschreven, is getypt op die ene onverwoestbare Olympia. Auster heeft uiteindelijk een boekje geschreven over de bijzondere relatie met zijn schrijfmachine: The Story of my Typewriter. De Olympia inspireerde de kunstenaar Sam Messer. De eerste blik op de schrijfmachine was als liefde op het eerste gezicht. Met talloze schilderijen, tekeningen en foto’s waarop de Olympia is vereeuwigd als resultaat. Meegesleept door het enthousiasme van zijn kunstbroeder begon Auster zich te realiseren dat zijn schrijfmachine meer was dan een machine. De Olympia werd een persoonlijkheid. Een machine met verlangens en stemmingen. De beste vriend van homo scriptorus.

Sam Messer, Mr Coincidence (Paul Auster) 1999

]]> http://www.crepuscult.nl/liefste_machine/feed 0 http://www.crepuscult.nl/music-for-a-new-society http://www.crepuscult.nl/music-for-a-new-society#comments Sat, 25 Sep 2010 12:48:19 +0000 Michel K. http://www.crepuscult.nl/?p=487 Sommige platen zijn mij zo dierbaar dat ik ze zelden beluister. Het heeft alles van doen met Magic and Loss (dank U, Lou Reed). Deze platen geven mij het gevoel dat ze speciaal voor mij zijn gemaakt. Dat is de magie. De betovering wordt verbroken zodra deze desert islands discs onderdeel worden van de soundtrack van alledag. Maar altijd kan ik mij tot hen wenden op die momenten dat ik troost behoef. Zo kon ik het vandaag niet laten Music for a new Society van John Cale weer eens op te zetten. Ook deze plaat is als een goede vriend, bij wie je altijd kan aankloppen, als de vertwijfeling toeslaat, en hij laat je altijd binnen.

Deze ‘muziek voor een nieuwe samenleving’ is allesbehalve sentimenteel. De toekomstige samenleving waarvoor deze suite is geschreven kan niet anders zijn dan een verdoemde samenleving: vervreemding, isolement, eenzaamheid, waanzin, woede, verdriet, zelfmoord en depressie; De doemenis is overal, het verspreidt zich – van Istanbul tot Phnom-Penh – geen ontsnappen aan… Of  misschien toch ook niet?
All so that it would be a stronger world,  A strong though loving world to die in…
Met dit statement besluit John Cale het huiveringwekkende “Sanities”. John Cale leidt ons binnen in een introspectieve wereld van wanhoop. Hij legt de scars of imagination bloot, zoals hij fraai verwoordt in “The Thoughtless Kind”. En dat doet hij op een sublieme wijze. Deze muziek verklankt de ervaring van depressie, maar is allesbehalve deprimerend.

Op platen als Fear, Helen of Troy en Honi Soit verkende Cale al eerder de duistere krochten van een geestesleven getekend door wanhoop en zelfdestructie, in een muzikale stijl die te omschrijven is als een catharsis van dissonante tegentonen en primal screams die door merg en been gaan. Het contrast met Music for a new Society kan nauwelijks groter. Ondanks de loodzware thematiek is het muzikale arrangement sober en elegant te noemen. Dromerige keyboards. De verstilde klanken brengen mij in een witte mist. Een mist van troost. Het omarmt me. Hier en daar dringen geluidsflarden door van de buitenwereld. Het onbarmhartige tikken van een metronoom. Een doedelzak in de verte. Een melodisch citaat van “Alle menschen werden Brüder” in “Damn Life”: een stroke of genius. En dan is er nog de stem van Cale. Hij heeft een stem die vol mededogen zingt over de meedogenloosheid van het leven. De stem van een vriend.
De plaat bevat eveneens een bewerking van Cale’s eigen “(I keep a) Close watch”. Een wonderschoon lied over liefdesverdriet: pijnlijk, herkenbaar en ontroerend. Het was de wens van John Cale dat Frank Sinatra deze torch song eens zou vertolken, maar helaas is Sinatra’s versie alleen te beluisteren in een parallel universum, een more loving world.

I still hear your voice at night
When I turn out the light
And try to settle down
But there’s nothing much I can do
Because I can’t live without you
Any way at all

(Close Watch)

Naschrift:
Deze wereld is een onrechtvaardige, want de cd Music for a new Society is al jaren niet meer ‘nieuw’ verkrijgbaar in de winkel. Zelfs niet op Amazon. Zo dreigt dit meesterwerk in de vergetelheid te raken, en dat is waarlijk zonde.